-Խնդրում եմ ներկայացրեք Ներգաղթի եւ փախստականների Ձեր կենտրոնը:
-Կազմակերպությունը կոչվում է Թենեսիի ներգաղթի եւ փախստականների կենտրոն: Այն առաջացել է Սոմալիի համայնքային կենտրոնից, սակայն քանի որ մեզ մոտ գալիս էին մարդիկ աշխարհի տարբեր մասերից, որոշվեց վերանվանել այն Թենեսիի ներգաղթի եւ փախստականների կենտրոն, որպեսզի հասկանալի լինի, որ սա միայն Սոմալիից եկած մարդկանց համար չէ, այլ բոլորի:

-Ի՞նչ ծրագրեր ունեք փախստականների, ներգաղթյալների համար:
-Մենք տարբեր ծրագրեր ունենք, որոնցից գլխավորը նրանց աջակցելն է` բարելավելու իրենց կյանքն ԱՄՆ-ում: Դա արվում է տարբեր ձեւերով, որոնցից մեկը անգլերենի դասավանդումն է:

-Հիմնականում ի՞նչ խնդիրների են բախվում ներգաղթյալներն ու փախստականները ԱՄՆ-ում:
-Խնդիրներն իրականում բազմաթիվ են: Սակայն ես կնշեմ մի քանիսը: Առաջինը նոր պայմաններին ընտելանալու խնդիրն է, քանի որ նրանք գալիս են այլ մշակույթներից նոր աշխարհ: Նրանցից շատերը պայքարում են հասարակության, նոր միջավայրի շրջանակներում իրենց տեղը գտնելու համար: Օրինակ` Սոմալիից շատերը գալիս են գյուղական շրջաններից, ովքեր նույնիսկ քաղաք չեն տեսել: Նրանք, այսպես ասած, պատնեշների են հանդիպում, մշակութային շոկ ապրում. նրանք եւս պետք է ավտոմեքենա վարել սովորեն, ինչպես ամերիկացիները, երեխաներին վերցնեն դպրոցից, գնումներ կատարեն, աշխատանք գտնեն: Այս ամենը շատ դժվար է, հատկապես լեզվի իմացության բացակայության պայմաններում: Նրանցից շատերն այդ պատճառով սթրեսի են ենթարկվում եւ նույնիսկ մտավոր որոշ հիվանդություններ ձեռք բերում:

-Հիմնականում ո՞ր համայնքների ներկայացուցիչներն են ձեզ դիմում:
-Ինչպես նշեցի, մեր կենտրոն հիմնականում գալիս են Սոմալիից, ինչպես նաեւ Բիրմայից: Ունենք հաճախորդներ նաեւ Եգիպտոսից, ովքեր արաբերեն են խոսում, Կենտրոնական Աֆրիկայից, ինչպես օրինակ Կոնգոյից, Ռուանդայից: Մեզ մոտ գալիս են նաեւ Աֆղանստանից, Իրաքից եւ այլն:

-Արդյո՞ք կարողանում են նրանք հաղթահարել իրենց ճանապարհին հանդիպող դժվարությունները:
-Այո՛, իհա՛րկե: Փախստականները քրտնաջան աշխատող անձինք են, եւ նրանք մեր ծրագրերը յուրացնում են շատ կարճ ժամանակահատվածում: Բերեմ մի օրինակ՝ “Անգլերենը՝ որպես երկրորդ լեզու” դասընթացների ուսանողները, ովքեր հիմնականում կանայք են, սկզբնապես շատ քիչ են խոսում այդ լեզվով: Մեր ուսուցիչները զարմանում են, թե ինչպես են նրանք աշխատանք գտնում, ավտոմեքենա վարում առանց անգլերեն իմանալու: Հիմնականում ընտանիքներն այս խնդիրները հաղթահարում եմ բավականին կարճ ժամանակահատվածում:

-Ներգաղթյալների եւ փախստականների առաջին սերունդը հիմնականում կարողանո՞ւմ է ինտեգրվել ամերիկյան հասարակությանը:
-Այո՛: Ինտեգրման գործակիցները ժողովուրդների մոտ տարբեր են: Որոշ հասարակություններ ինտեգրվում են բավականին արագ, մինչդեռ մյուսներից երկար ժամանակ է պահանջվում այդ գործընթացի համար: Օրինակ՝ Սոմալիից ներգաղթյալները դժվար են ինտեգրվում, ձուլվում: Երիտասարդների համար ավելի հեշտ է ինտեգրման գործընթացը, նրանք հեշտությամբ են ընկալում նոր մշակույթը, նոր լեզուն, առավել տարիքով մարդկանց համար` հակառակը՝ այդ ամենը բավականին դժվար է:

-Իսկ արդյո՞ք դուք ունեք այն մարդկանց վիճակագրությունը, ովքեր գալիս են ԱՄՆ, սակայն որեւէ հաջողության չհասնելով՝ հետ են վերադառնում:
-Ես քիչ մարդկանց եմ հանդիպել, ովքեր ցանկացել են հետ վերադառնալ: Անկեղծ ասած՝ նման վիճակագրության չեմ տնօրինում: Կան եկողների տվյալներ, ծրագրերն ուղղված են մարդկանց այստեղ բերելուն եւ ոչ թե հետ ուղարկելուն: Իմ համայնքում ես շատերին եմ ճանաչում, ովքեր դժգոհում են խնդիրներից եւ վերադառնալու ցանկություն են հայտնում, սակայն այդպես էլ չեն վերադառնում: Հնարավոր է՝ ԱՄՆ-ից վերադառնալու ցանկություն լինի 10-20 տարի հետո, երբ բավարար գումար կուտակվի. սկզբնական շրջանում ոչ-ոք հետ չի գնում:

-Կկիսե՞ք Ձեր անձնական փորձը, ե՞րբ եւ ինչպե՞ս եք եկել այստեղ:
-Ես եկել եմ այստեղ 1991 թվականին: Բարեբախտաբար, ես եկել եմ մուտքի արտոնագրով, ոչ թե որպես փախստական: Ես Լոնդոնում բիզնեսով էի զբաղվում, երբ Սոմալիում պատերազմ սկսվեց: Հույս ունեի, որ այն կավարտվի, եւ ես կվերադառնամ Սոմալի: Սակայն իրավիճակը վատթարանում էր օրեցօր, եւ ես որոշեցի գալ ԱՄՆ: Այդ ժամանակ այստեղ սոմալեցիների թիվը այնքան էլ մեծ չէր, վատ տնտեսության պատճառով մեծ չէր նաեւ աշխատանք գտնելու հնարավորությունը: Ես սկսեցի սովորել Տնտեսագիտության պետական համալսարանում, սակայն չգիտեի, որ կրթությունն ԱՄՆ-ում այդքան թանկ արժե, եւ իմ գումարները երեք ամսում սպառվեցին: Քանի որ չունեի “գրին քարտ”, չունեի աշխատանք, ես դուրս եկա համալսարանից եւ տեղափոխվեցի Դալլաս: Ստանալով իրավական բոլոր փաստաթղթերը՝ ես այնուհետեւ հիմնեցի իմ փոքր բիզնեսն այստեղ: Այս ամենի համար 4-5 տարի պահանջվեց: Հետո շարունակեցի նաեւ կրթությունս: Իսկ այս հաստատությունը հիմնադրեցի արդեն 2000 թվականին: