"ԱՆՀՐԱԺԵՇՏ Է ՀԱՆՐՈՒԹՅԱՆԸ ԲԱՑԱՀԱՅՏԵԼ ԱՐՏԱՔԻՆ ՔԱՂԱՔԱԿԱՆՈՒԹՅԱՆ ՀԻՄՆԱԿԱՆ ՍԿԶԲՈՒՆՔՆԵՐԸ"
Ռոմեն Նադալ
Ֆրանսիայի ԱԳՆ-ի Մամլո ծառայության փոխտնօրեն
-Խնդրեմ, ներկայացրե՛ք Ձեր աշխատանքի հիմնական բնորոշիչ գծերը: -Մենք ապրում ենք մի աշխարհում, ուր իշխում են ժողովրդավարական կարծիքները, ժողովրդավարական են նաեւ զանգվածային լրատվամիջոցները: Հանրությունը ձգտում է տեղեկանալ, թե ինչո՞ւ ենք մենք ընդունում այս կամ այն դիրքորոշումը միջազգային այս կամ այն իրադարձության նկատմամբ: Օրինակ` ինչո՞ւ ենք մենք Աֆղանստանում, ինչո՞ւ ենք մենք ջանասիրաբար խորհուրդ տալիս կրճատել գազերի արտանետումը մթնոլորտ, կամ, երբ որեւէ միջազգային ճգնաժամ է հասունանում եւ պայթում եւ այլն:
Մեր արտաքին քաղաքականության հիմնական սկզբունքները ամրագրված են հանրապետության նախագահի կողմից, դա է նախատեսում նաեւ սահմանադրությունը, արտաքին գործերի նախարարը, իհարկե, նույնպես առաջնորդվում է նախագահի կողմից առաջադրված սկզբունքներով, նա մասնակցում է դրանց որոշմանը եւ կատարմանը: Արտաքին գործերի նախարարը կենտրոնական ԱԳՆ ադմինիստրացիայի ղեկավարն է Փարիզում, դիվանագիտական եւ հյուպատոսական ցանցի ղեկավարը` աշխարհում: Մենք ունենք 160 դեսպանատներ աշխարհում եւ 21 մշտական ներկայացուցչություններ միջազգային կազմակերպություններում: Այսպիսով` հասարակության հետ կապերի մեր քաղաքականությունը հետեւյալն է` տեղեկացնել արտաքին քաղաքականության մեր սկզբունքները: Ես նաեւ ի նկատի ունեմ հեռուստատեսությունը, ռադիոն, տպագիր մամուլը, իսկ դա ինչպես միջազգային, այնպես էլ տարածաշրջանային օրաթերթերն են: Ֆրանսիան ապակենտրոնացված պետություն է, եւ ֆրանսիացիների մեծամասնությունը կարդում է տարածաշրջանային օրաթերթերը: Հետեւաբար մենք մեր ուղերձները պետք է տեղ հասցնենք նաեւ տարածաշրջանային մամուլի միջոցով: Անշուշտ, ես չեմ մոռանում նաեւ ինտերնետի մասին, աշխատում ենք ինտերնետային կայքերի հետ: Բնականաբար ունենք արտաքին գործերի նախարարության սեփական կայքը, որը Ֆրանսիայի արտաքին քաղաքականության տեղեկատվական զարկերակն է: Մեր արտաքին քաղաքականությունը բազմազան է. դա միաժամանակ եւ երկկողմանի քաղաքականությունն է, որ վարում ենք ՄԱԿ-ի 192 անդամ երկրների հետ, մեր բոլոր մեծ նպատակները հիմնական միջազգային կազմակերպություններում եւ հատկապես ՄԱԿ-ում, որտեղ Անվտանգության Խորհրդի մշտական անդամ ենք: Արտաքին քաղաքականության մաս է կազմում նաեւ մշակութային քաղաքականությունը` ֆրանսերեն լեզվի ուսուցում, ֆիլմերի ցուցադրում, մշակութային զանազան միջոցառումներ, գրականություն, փիլիսոփայություն, մտքերի, գաղափարների բանավեճ: Իսկ ինչպես ենք այս ամենը բացատրում, տեղ հասցնում: Նախարարությունում ամենօրյա մամուլի հետ շփվում ենք էլեկտրոնային միջոցներով շաբաթը 3 անգամ` երկուշաբթի, չորեքշաբթի եւ հինգշաբթի, իսկ լրագրողներին հրավիրում ենք մամուլի ասուլիսի շաբաթը 2 անգամ` երեքշաբթի եւ ուրբաթ: Անշուշտ, մեր քաղաքականությունը չի սահմանափակվում մամուլի հետ աշխատանքով: Նախարարն արտասահման այցերի ժամանակ իր հետ է տանում լրագրողներին, երբ Փարիզում ընդունում է տարբեր կարեւոր պաշտոնյաների, անցկացնում է մամուլի ասուլիսներ, մենք լայնորեն լուսաբանում ենք այդ ելույթները, Խորհրդարանում նրա ելույթներից հետո մենք կազմակերպում ենք նրա կանոնավոր հանդիպումները ԶԼՄ-ների հետ:
-Մի փոքր ճշտում. արդյո՞ք դուք դիվանագիտական հարաբերություններ ունեք ՄԱԿ-ի անդամ բոլոր պետությունների հետ: –Չի կարելի ասել, որ մենք ունենք դեսպանություններ այդ բոլոր երկրներում: Միայն 160 երկրում ունենք դեսպանատուն, քանի որ կան որոշ երկրներ, որտեղ մենք ներկայացված ենք մեկ այլ` հարեւան երկրի դեսպանի միջոցով, խոսքը գնում է Խաղաղօվկիանոսյան եւ Կարիբյան ծովի որոշ կղզիների մասին: Սակայն այս դեսպանները, չնայած ֆիզիկապես միշտ ներկա չեն լինում, բայց կանոնավոր կերպով լինում են այդ երկրներում:
-Ո՞րն է ամենադժվար գործը: –Կարող եմ ասել, որ գրեթե ամեն օր էլ դժվար հարցեր ենք ունենում, քանի որ միջազգային քաղաքականության թեմաները հաճախ շատ բարդ են լինում: Օրինակ` այսօր անհրաժեշտ է բացատրել մեր դիրքորոշումն Իրանի նկատմամբ, որն ունի միջուկային, բալիստիկ հրթիռների ծրագրեր: Սա վերջին շաբաթվա ամենաարդիական թեման է, նաեւ տեղի ունեցավ Անվտանգության խորհրդի նիստը միջուկային զենքի չտարածման վերաբերյալ, Իրանի հետ բանակցող երկրների արտաքին գործերի նախարարների նիստը, ինչպես ասում են 3+3 կամ 5+1 ձեւաչափով, որոնց գումարը միշտ 6 է, այսինքն` Անվտանգության խորհրդի 5 մշտական անդամները գումարած Գերմանիան, կարող ենք ավելացնել նաեւ Խ. Սոլանային Եվրամիության կողմից: Դիվանագիտությունը, ինչպես միշտ, մի քիչ խճճված է: Կոնկրետ այս թեմայի վերաբերյալ մենք պետք է բացատրենք ֆրանսիական հասարակությանը Ֆրանսիայի դիրքորոշումն իրանական ծրագրի նկատմամբ, ծրագիր, որը ոչ միայն միջուկային է, այլեւ բալիստիկ հրթիռների հետ կապված, քանի որ Իրանն ունի դրանք: Երեկ նրանք բաց են թողել երկու հրթիռ, այսօր` եւս երկու հեռահար հրթիռ: Այսպիսով` ո՞րն է դժվար հարցը: Միշտ էլ դժվար հարց կա` կապված այս կամ այն ճգնաժամի հետ: Օրինակ` Աֆրիկայում, Մերձավոր Արեւելքի հակամարտության հետ կապված եւ այլն: Ամեն օր մենք դժվար հարցեր ենք ունենում, ինչո՞ւ դժվար, քանի որ միջազգային իրականությունը շատ բարդ է, եւ մեզ անհրաժեշտ է բացատրել մի քանի նախադասությամբ միջազգային խնդիրները կամ հակամարտությունները, որոնք հաճախ շատ բարդ պատմական արմատներ ունեն, որտեղ ներգրավված են բազմաթիվ գործոններ: Եվս մեկ օրինակ` կլիմայական փոփոխությունների թեմային վերաբերող: Ինչպես գիտենք, դեկտեմբերին Կոպենհագենում տեղի կունենա գագաթաժողով` նվիրված կլիմայական փոփոխություններին: Ողջ աշխարհը կողմ է շրջակա միջավայրի պահպանմանը, բայց երկրների զարգացման մակարդակները տարբեր են: Որպեսզի կարողանանք հասնել մթնոլորտ արտանետվող գազերի կրճատմանը, մենք պետք է վերանայենք մեր տնտեսական համակարգերը, եւ սա հեղափոխություն կլինի բոլոր երկրների համար: Հասարակական կարծիքը հասկանում է, որ դա անհրաժեշտ է անել, բայց նա վախենում է այն հետեւանքներից, որոնք կարող են ազդել բնակչության զբաղվածության, տնտեսական զարգացման վրա: Երբ աշխատում ես ավտոմոբիլային արդյունաբերության մեջ, դու վախենում ես, որ այս անհրաժեշտ պայքարը կլիմայական փոփոխությունների դեմ կհասցնի ավտոմոբիլային արդյունաբերության վախճանին եւ այլն: Այսպիսով` խնդիրները բարդ են, եւ մենք պետք է դրանք բացատրենք: Պաշտպանելով ազգային շահերը` միաժամանակ պետք է պաշտպանել նաեւ ընդհանուր շահերը, որոնք մեզանից վեր են, օրինակ` երկրագնդի պաշտպանությունը, քանի որ միայն Ֆրանսիայում չէ, որ պայքարում են կլիմայական փոփոխությունների դեմ, այս պայքարը կարող է լինել միայն համաշխարհային մակարդակով, հակառակ դեպքում արդյունքը բավարար չի լինի:
-Փաստորեն Ձեր տնօրինությունը աշխատում է հատկապես զանգվածային լրատվամիջոցների հետ, իսկ Ֆրանսիան մի երկիր է, որտեղ կան բազմաթիվ ազգեր եւ ազգություններ, որոնք նույնպես ունեն իրենց լրատվամիջոցները: Ինչպե՞ս եք աշխատում ազգային փոքրամասնությունների լրատվամիջոցների հետ: –Այս հարցին պատասխանելուց առաջ կուզենայի մեկ օրինակ եւս բերել ցույց տալու համար, թե ինչքան դժվար է լինելու այսօր: Երեկ Աֆղանստանում զոհվել է ֆրանսիացի 4 զինվոր: Այն օրից ի վեր, ինչ ֆրանսիական զորամիավորումները գտնվում են Աֆղանստանում, արդեն 35 զինվոր է զոհվել: Հասարակությունը հարցնում է, թե ո՞րն է Աֆղանստանում մեր ներկայության անհրաժեշտությունը, որո՞նք են այդ ներկայության պատճառները: Մենք ապրում ենք զանգվածային լրատվության աշխարհում, որտեղ իշխում են հույզերը: Հույզերն անհրաժեշտ է կառավարել, սա դժվար է, քանի որ տեսնում ես, թե ինչպես են ընտանիքները սգում տարբեր ծագումով երիտասարդ ֆրանսիացիների կորուստը:
Ինչ վերաբերում է երկրորդ հարցին: Ֆրանսիայում հանրապետական հայեցակարգը հետեւյալն է` ֆրանսիական ազգը մեկն է եւ անբաժանելի: Ճիշտ է, որ Ֆրանսիայում կան շատ խառնածիններ: Մենք ունենք 5 միլիոն ֆրանսիացի մուսուլմաններ, 5 միլիոնը շատ կարեւոր թիվ է,. մենք ունենք նաեւ 500 հազար ֆրանսիացի հրեաներ: Այս համայնքն ԱՄՆ-ի հրեական համայնքից հետո երկրորդն է աշխարհում իր մեծությամբ: Մենք ունենք տարբեր քրիստոնեական դավանանքների հարող ֆրանսիացիներ: Դուք երեւի գիտեք, որ բուդդիզմը նույնպես շատ հետեւորդներ ունի Ֆրանսիայում. դրանք ոչ միայն ասիական ծագում ունեցող ֆրանսիացիներն են, այլեւ բազմաթիվ բնիկ ֆրանսիացիներ` հրապուրված բուդդիզմի գաղափարներով, եւ վերջապես կան աֆրիկյան ծագումով ֆրանսիացիներ: Այս ողջ խճանկարն է հենց կազմում ֆրանսիական ազգը, եւ լրատվամիջոցների նկատմամբ մեր վերաբերմունքը կախված չէ այն հանգամանքից, թե ինչ ծագում ունեն այս կամ այն լրագրողները, կամ ինչ ազգային փոքրամասնություններ են կարդում, լսում կամ դիտում տվյալ լրատվամիջոցը: Մենք նրանց բոլորին հաշվի ենք առնում, նրանց չենք անտեսում, բայց նաեւ չենք հարմարեցնում մեր դիրքորոշումները նրանց: Արտաքին քաղաքականության մեջ մենք պետք է գլոբալ հայացք ունենանք, օրինակ` չես կարող լրատվամիջոցների մոտ պաշտպանել Մերձավոր Արեւելքի հակամարտության վերաբերյալ մի տեսակետ, որը կախված լինի դավանանքի կամ էթնիկ տեսակետից: Մեր հայացքն ուղղված է բոլոր դեսպանություններին, մենք Փարիզ ենք հրավիրում բոլոր դեսպաններին, որոնց հետ հանդիպում է երկրի նախագահը, ինչպես նաեւ արտաքին գործերի նախարարը, ովքեր ներկայացնում են միջազգային դրությունը եւ Ֆրանսիայի դիրքորոշումն այդ դրության նկատմամբ: Օրինակ` Մերձավոր Արեւելքի վերաբերյալ նախագահը շատ հստակ ասել է, որ դա ընդամենը տարածաշրջանային հակամարտություն է, եւ հենց այդ պատճառով է, որ մենք ձգտում ենք մասնակցել դրա լուծմանը: Մենք չենք կարող բանակցել կողմերի փոխարեն, մենք հավակնություն չունենք լուծելու այդ հակամարտությունը, այն կարող են լուծել միայն իսրայելցիներն ու պաղեստինցիները, բայց մենք կարող ենք օգնել նրանց, իհարկե մյուսների օգնությամբ: Երբ մենք դիմում ենք իսրայելական կամ պաղեստինյան լրատվամիջոցներին, նրանց հղում ենք միեւնույն ուղերձը, այլապես մեր քաղաքականությունը հակասական կլիներ, եթե իսրայելական լրատվամիջոցներին ասեինք` դուք եք ճիշտ, այնուհետեւ պաղեստինյանին`դուք, ապա մեր արտաքին քաղաքականությունը հավասարակշռված չէր լինի: Մենք ունենք մեկ ուղերձ եւ մեկ դիրքորոշում, որն էլ աշխատում ենք ներկայացնել:
-Իսկ ինչպե՞ս կարող է արտաքին գործերի նախարարությունը ճշտել, արդյո՞ք բացատրություններն ընդունվել եւ հասկացվել են հասարակության կողմից, թե՞ ոչ, եւ, եթե չեն ընդունվել, ի՞նչ է արվում այս դեպքում, արդյո՞ք պետք է փոխել նախարարության քաղաքականությունը: –Իրականում միջազգային հարցերի արծարծումը լրատվամիջոցների կողմից այնքան էլ կարեւոր չէ, առավել կարեւոր է ներքին քաղաքականությունը` գործազրկությունը, սոցիալական քաղաքականությունը, սոցիալական հարցերը, կրթության քաղաքականությունը, շրջակա միջավայրի պաշտպանությունը, պայքարը գրիպի համաճարակի դեմ: Ահա այս թեմաներն են իշխում իրականում, որոնք առաջնահերթ են ֆրանսիացիների համար: Իրականացված հարցումներն էլ առավելապես կապված են ներքին քաղաքականության հետ` հավանություն տալի՞ս եք արդյոք նախագահի տնտեսական քաղաքականությանը, գործազրկության դեմ պայքարի միջոցներին, հարկերին, գո՞հ եք արդյոք դպրոցից, առողջապահությունից: Ինչպես տեսնում եք, արտաքին քաղաքականությունն առաջնահերթ չէ, բայց նախարարությունում ջանում են ուշադրություն հրավիրել այս թեմաների շատ բարդ բնույթի վրա, բացատրել, թե ինչպես ենք պայքարում գրիպի համաճարակի դեմ, որն արդիական է նաեւ միջազգային քաղաքականության մեջ, առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության եւ այլ երկրների հետ միասին համագործակցում ենք, փոխանակում տեղեկատվություն, դեղամիջոցներ, պատվաստուկներ:
-Եթե ֆրանսիացի զինվորականների մահվան մասին նյութերը հայտնվեն ամսագրերի եւ թերթերի առաջին էջերին, ինչպիսի՞ն կլինի Արտաքին գործերի նախարարության արձագանքն այս լրատվամիջոցների նկատմամբ, եւ առհասարակ այն նյութերի նկատմամբ, որոնք դեմ են Ֆրանսիայի ներկայությանը Աֆղանստանում: –Այս առավոտ նախարարը մի մեծ ռադիոկայանում հարցազրույց է տվել միջազգային իրականության վերաբերյալ: Նրան մանրակրկիտ կերպով ՙհարցաքննել՚ են Աֆղանստանում մեր ներկայության եւ Աֆղանստանի նկատմամբ մարտավարության վերաբերյալ, արդյոք այն լա՞վն է, թե՞ վատ: Նախարարը պատասխանել է, որ անհրաժեշտ է մնալ Աֆղանստանում, որ մենք այնտեղ միակը չենք, 40 ազգություններ եւս գտնվում են այնտեղ, որ սա աֆղանների խնդրանքն է, չնայած կան աֆղաններ` թալիբները, որոնք պայքարում են միջազգային այս ներկայության դեմ, որ այստեղ է ՙորոշվում՚ այլ ժողովուրդների անվտանգությունը եւս, քանի որ, ինչպես արդեն պարզվել է, հենց թալիբների իշխանության ժամանակաշրջանում է նախապատրաստվել եւ իրականացվել սեպտեմբերի 11-ի ահաբեկչությունը: Նախարարի եզրակացությունն այն է, որ, եթե միջազգային զորքերը դուրս գան Աֆղանստանից, ապա այդ երկիրը կարող է կրկին դառնալ միջազգային ահաբեկչության որջ եւ ապակայունացնել իրավիճակն այլ երկրներում, ամենից առաջ Պակիստանում: Այսպիսով` բոլոր այս խնդիրները, որոնք հեռու են թվում, իրականում սերտորեն փոխկապակցված են ազգային խնդիրների հետ: Ահա թե ինչն է բացատրել նախարարն այս առավոտ:
Հարցազրույցն իրականացվել է
"Մեր հարեւան Եվրոպական Միությունը.
Ֆրանսիա" ծրագրի (28.09.2009) շրջանակներում 16.11.2009