-Ո՞րն է Ձեր ծրագրի դեմ հարուցված գործի բնույթը:
-"Արարատ ռազմավարական հետազոտական կենտրոն" անվանմամբ կազմակերպությունը 2009 թ. հոկտեմբերին դիմել է առաջին ատյանի դատարան` գործ հարուցելով "Կովկասի ինստիտուտ" հիմնադրամի դեմ: Դատական գործի հիմք է հանդիսացել "Կովկասի հարեւանություն. Թուրքիա եւ Հարավային Կովկաս" հետազոտական հոդվածների ժողովածուն, որը հրատարակվել է Կովկասի ինստիտուտի կողմից մեկ տարի առաջ: Ժողովածուն պարունակում է Հայաստանի, Ադրբեջանի, Վրաստանի, Աբխազիայի, Լեռնային Ղարաբաղի, Հարավային Օսեթիայի եւ Թուրքիայի քաղաքական վերլուծաբանների կողմից գրված հոդվածներ: Ընդհանուր առմամբ, 12 հոդվածներ են ընդգրկված, որոնք արտահայտում են չափազանց տարբեր եւ իրար հակասող տեսակետներ տարածաշրջանի քաղաքական զարգացման եւ ինտեգրման գործընթացների վերաբերյալ: Դատական գործը վերաբերում է այդ ժողովածուի մեջ տեղ գտած "Թուրք-հայկական հարաբերություններ. հավերժ փակուղի" հոդվածին, որը գրել է երիտասարդ թուրք վերլուծաբան Այբարս Գյորգյուլուն:

-Թուրքական մամուլում ասվում է, որ Ձեր դեմ գործ է հարուցվել, որովհետեւ Դուք գրել եք "ցեղասպանություն" բառը չակերտների մեջ: Դա այդպե՞ս է:
-Դա ոչ թե ես, այլ Այբարս Գյորգյուլուն է գործածել իր հոդվածում "ցեղասպանություն" բառը չակերտների մեջ` թուրք կարդացողին բավական հայտնի պատճառներով: Հոդվածում հենց առաջին անգամ հանդիպող "ցեղասպանություն" բառի կողքին կա ծանոթագրություն, որտեղ բացատրվում է, որ չակերտները դրվել են հեղինակի կողմից: Գիրքն ունի նաեւ ծանոթություն, որտեղ նշված է, որ ամբողջ պատասխանատվությունը կրում են հոդվածի հեղինակները: Գյորգյուլուի հոդվածը Ցեղասպանության մասին չէ, այն միայն նշում է Ցեղասպանության ճանաչման քարոզչության քաղաքական նշանակությունը հայ-թուրքական հարաբերություններում: Նա չի վիճաբանում, ոչ էլ նույնիսկ քննում է ցեղասպանության փաստը: Ընդհանուր առմամբ, իմ ինստիտուտը չի հրատարակում պատմությանը, այդ թվում նաեւ ցեղասպանության պատմությանը վերաբերող հոդվածներ: Մենք քաղաքական-վերլուծական կենտրոն ենք եւ հրատարակում ենք քաղաքական հետազոտություններ:
Ըստ հարուցված գործի` Գյորգյուլուի հոդվածը սպառնում է Հայաստանի Հանրապետության ազգային անվտանգությանը, քանի որ հոդվածի մեջ օգտագործվել են "ցեղասպանության պնդումներ", "ցեղասպանության պահանջներ" բառակապակցությունները, ինչպես նաեւ "ցեղասպանություն" բառը չակերտների մեջ: Հայցվորը պահանջել է ինձանից հրապարակայնորեն ժխտել Գյորգյուլուի հոդվածում տեղ գտած փաստերը, պահանջել է, որ արգելվի "ցեղասպանություն" բառի օգտագործումը չակերտների մեջ, արգելվի գրքի տարածումը, ինչպես նաեւ պահանջել է տալ խորհրդանշական դրամական փոխհատուցում "Արարատ կենտրոնին" գրքի հրատարակության պատճառով կրած բարոյական վնասի համար:

-Կա՞ արդյոք որեւէ օրենք, որն արգելում է բառերի նման կերպ օգտագործումը:
-Օրինական տեսանկյունից դատական գործը ուղղակի ծիծաղելի է: Չկա որեւիցե օրենք, ըստ որի` այս գործը կարող է քննվել: Դատական գործի մեջ նշված չէ որեւէ օրինական հիմք, միայն միջազգային քաղաքական փաստաթղթեր եւ հեղինակային իրավունքի օրենքներ են նշված, որոնցից երկուսն էլ դարձյալ ոչ մի կապ չունեն այս գործի հետ: Դատարանը չի կարող քննել այս գործը: Իմ փաստաբանն այդ մասին հայտնել է դատարանին գրավոր տեսքով, իսկ այնուհետեւ դատական նիստի ընթացքում: Հայաստանում գոյություն չունի չակերտների կամ այլ կետադրական նշանների կիրառումն արգելող օրենք: Հայաստանում գոյություն չունի նաեւ բարոյական վնասի համար դրամական փոխհատուցման օրենք: Ավելին` ոչ մի տեղ չկա օրենք, որ սահմանված է գրքի հրատարակության հետեւանքով որեւէ կազմակերպությանը բարոյական վնաս հասցնելու համար, այն էլ այն դեպքում, երբ այդ գրքում անգամ նշված չէ այդ կազմակերպության անունը: Չկա նաեւ օրենք, ըստ որի` հրատարակիչը պետք է ժխտի ժողովածուում նշված փաստերը, այն դեպքում, երբ այդ իսկ ժողովածուի մեջ նշված է, որ ամբողջ պատասխանատվությունը կրում են միայն հոդվածների հեղինակները: Նույնիսկ եթե լիներ այդպիսի օրենք, հստակ ես ի՞նչ պետք է ժխտեի: Գյորգյուլուն չի ասում, որ ցեղասպանություն երբեք տեղի չի ունեցել: Նա ասում է, որ Թուրքիան չի ընդունում դա: Արդյո՞ք ես պետք է ասեմ, որ Թուրքիան ընդունում է: Նա նաեւ ասում է, որ Թուրքիան որոշ խնդիրներ ունի ցեղասպանության ճանաչման քարոզչության պատճառով: Արդյո՞ք ես պետք է ասեմ, որ դա այդպես չէ:
Այնուամենայնիվ, ըստ Հայաստանի օրենսդրության, յուրաքանչյուր դատական գործ, որը ձեւական պահանջներից ելնելով է հարուցված, պետք է քննվի դատարանի կողմից:

-Ինչպե՞ս եք նկարագրում տեղի ունեցածը:
-Նախ` դատական գործում եւ ԶԼՄ-ների կողմից լուսաբանված նյութերի որոշ մասում առկա է հասարակական գիտության նշանակության բոլորովին սխալ ընկալում: Ոչ մի պրոֆեսիոնալ վերլուծաբան չի կարող մտածել, որ եթե ես հրավիրել եմ գիտաժողովի մի անձնավորության եւ հրատարակել եմ նրա հոդվածը, դա նշանակում է, որ ես նրա հետ համամիտ եմ: Եթե այդպես լիներ, ապա ընդհանրապես ինչի՞ համար հրավիրել նրան, եթե ես ինքս կարող էի ասել այդ ամենը: Այդ ժողովածուի մեջ ոչ մի երկու հոդված չի կարող միաժամանակ "ճիշտ" լինել: Ժողովածուն պարունակում է Հայաստանի, Ադրբեջանի եւ Լեռնային Ղարաբաղի վերլուծաբանների կողմից գրված հոդվածներ: Ինչպե՞ս կարող է որեւէ մեկը համաձայն լինել միաժամանակ այդ երեք վերլուծաբանների կարծիքներին: Եթե բոլոր այդ մարդիկ նույն կերպ մտածեին, ապա ո՛չ հակամարտություններ կլինեին, ո՛չ էլ քաղաքական հետազոտությունների անհրաժեշտություն կառաջանար: Մարդիկ, ովքեր գրոհում են մեզ, մտածում են քարոզչության լեզվով, այլ ոչ թե գիտության:
Երկրորդ` դա վախի եւ անվստահության նշան է: Որոշ մարդիկ մտածում են, որ հայերը պետք է պաշտպանված լինեն ինֆորմացիայից եւ շփումներից, որովհետեւ թուրք վերլուծաբանի կարծիքն իմանալը կարող է վնաս հասցնել նրանց եւ ստիպել դադարել հավատալ այն ամենին, ինչ նրանց սովորեցրել են անցյալում: Այն մարդիկ, ովքեր նման տեսակետի կողմնակից են, բացասական կարծիքի են հայերի մասին: Ես ելնում եմ այն ենթադրությունից, որ Հայաստանի եւ այլ երկրների կարդացողները ունեն իրենց սեփական ուղեղները եւ կարող են հանգել սեփական եզրակացությունների: Մենք հրատարակում ենք աշխատանք, որը համարում ենք պրոֆեսիոնալ, այլ ոչ թե մի աշխատանք, որի հետ, ենթադրում ենք, որ ամենքը պետք է համաձայնվեն:
Երրորդ` բավական զվարճալի է այն, որ հայցվորները, կարծես, խնդիր ունեն անգլերենի հետ (նաեւ ռուսերենի): Նրանք մտածում են, որ "պնդում" եւ "պահանջ" բառերը կարող են վերաբերել միայն անհիմն պնդումներին, իսկ դա, իհարկե, այդպես չէ:

-Ե՞րբ է դատը:
-Դատական նիստը տեղի է ունեցել դեկտեմբերին: Այն տեւել է 15 րոպե: Դատավորը մերժել է դատական գործը` վերջինիս օրինական տեսանկյունից հիմք չունենալու պատճառով: Հայցվորը դիմել է Վերաքննիչ դատարան նորից առանց որեւէ օրինական հիմքերի: Դատական նիստը տեղի է ունենալու փետրվարի 19-ին: Այնուհետեւ հայցվորը Վճռաբեկ դատարան դիմելու մտադրություն ունի, որից հետո գործ է հարուցելու Հայաստանի Հանրապետության դեմ Եվրոպական դատարան: Ես չեմ հասկանում, թե ինչպես կարող է մեկը դատական գործ հարուցել Հայաստանի Հանրապետության դեմ այդ նույն պետության ազգային անվտանգությանը վնաս հասցնելու համար: Բայց դա, իհարկե, նրանց գործն է: