-Ուկրաինայում նոր նախագահի ընտրությունը բերեց նաեւ քաղաքական կուրսի փոփոխության: Այն հավանաբար ենթադրում է նոր մոտեցում երկրի արտաքին կապերի ու անվտանգության խնդիրներին: Հնարավո՞ր է առաջիկայում Ուկրաինայի անդամակցությունը, ասենք, Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպությանը:
-Քաղաքագետը կարող է տարբեր հայացքներ արտահայտեր, ես` իբրեւ դեսպան, արտահայտում եմ մեր պետության տեսակետը. հիմա մեր պետության առջեւ նման հարց դրված չէ:

-Վիկտոր Յանուկովիչի իշխանության գալով` արդյո՞ք ավելի կակտիվանան աշխատանքները ԱՊՀ տարածքում: Եթե այո` ո՞ր ուղղությամբ:
-Դա կախված է ոչ միայն Ուկրաինայից: Բայց, իմ կարծիքով, պետք է հաշվի առնել այն շատ կարեւոր հանգամանքը, որ ԱՊՀ երկրները սկսում են համագործակցել տարբեր միջազգային կազմակերպություններում, որոնք հատուկ տարածքային բնույթ ունեն: Օրինակ` դուք գիտեք, որ Միջին Ասիայի երկրները ավելի շատ ձգտում են դեպի արեւելք, եւ դա բնական է: Իհարկե, նրանք համագործակցում են եւ ԱՊՀ մյուս երկրների հետ. դա շատ կարեւոր է, որովհետեւ մենք չպետք է մեր կապերը խզենք: Երբե'ք: ԱՊՀ որոշ երկրներ էլ համագործակցում են Եվրամիության տարբեր ծրագրերում: Էլի բնական է: Օրինակ` Ուկրաինան հնուց ի վեր կապված է եղել Եվրոպայի հետ: Նրա հարեւանները հիմա Եվրամիության կազմում են: Իհարկե մենք պիտի դրան ուշադրություն դարձնենք եւ հաշվի առնենք այդ հանգամանքը, մենք աշխատում ենք այդ ուղղությամբ: Ուրեմն ԱՊՀ-ն` որպես կազմակերպություն, պետք է ինչ-որ այդպիսի ծրագիր առաջարկի, որ շահավետ եւ հետաքրքիր լինի մեր ողջ տարածաշրջանի երկրների համար:
Երբ անցյալ անգամ` 2001 թվականին, վերջացրեցի աշխատանքը Հայաստանում եւ վերադարձա ՈՒկրաինա, իբրեւ ԱԳՆ-ում ԱՊՀ վարչության պետ` նյութեր էի պատրաստում մեր նախագահի համար, որ ելույթ ունենար Քիշնեւում: Այն ժամանակ եւս ԱՊՀ երկրները չգիտեին` ի՞նչ է սպասվում ԱՊՀ-ին` որպես կառույցի: Երբ Լեոնիդ Կուչման ելույթ ունեցավ, Վլադիմիր Պուտինը, որը ՌԴ նախագահն էր այն ժամանակ, ասաց. "Մենք չարչարվում, մտածում ենք` որ ուղղությամբ զարգանալ, խնդրեմ, սա ձեզ ծրագիր": Բայց, ցավոք սրտի, չնայած այդ ծրագրին դրական գնահատական է տրվել, չի դրվել որպես նյութ ԱՊՀ զարգացման համար:

-Իսկ ի՞նչ է ենթադրում ու ի՞նչ է առաջարկում ծրագիրը, որը կնպաստեր ԱՊՀ կայացմանը` իբրեւ կառույցի:
-Ծրագիրը հաշվի է առնում տարբեր երկրների շահերը. որոշ երկրների միջեւ ավելի սերտ կապեր կան, խնդրեմ` Բելառուսը, Ռուսաստանը, Ղազախստանը կազմում են մի խումբ, որոշ երկրներ ունեն ոչ այնքան սերտ կապեր, բայց, այնուամենայնիվ, շահագրգիռ են ԱՊՀ համագործակցությամբ, օրինակ` ՈՒկրաինան, Հայաստանը եւ այլն... հասկանո՞ւմ եք: Մենք հաշվի ենք առել այդ հանգամանքը: Հիմա, երբ տեսնում ենք, որ որոշ երկրներ ավելի սերտ են համագործակցում, հետեւում ենք` ինչ կստացվի դրանից. եթե մյուս երկրները տեսնեն, որ դա շահավետ է, եւ ավելի մեծ հնարավորություններ են բացվում տվյալ երկրի համար, իմ կարծիքով, ուզեն-չուզեն ուշադրություն կդարձնեն:

-Հայաստանի նման երկրների մասով ի՞նչ է նախատեսում ծրագիրը:
-Իհարկե, ես` իբրեւ ԱՊՀ գծով վարչության պետ, մասնակցում էի տարբեր նիստերի, եւ, ցավոք սրտի, միշտ չէ, որ ընդհանուր լեզու էինք գտնում: Օրինակ` լինում էին դեպքեր, երբ խոսքը վերաբերում էր Հայաստանին ու Ադրբեջանին, որ շատ տարաձայնություններ ունեին կամ այլ երկրների նույնպես: Հիմա տեսե'ք` Մոլդովան շատ արագ աշխատում է մտնել իրադրության մեջ, բայց էլի ինչ-որ խնդիրներ կան: Այսինքն` այդ բոլոր հանգամանքները, որ կան տարբեր երկրներում, պետք է հաշվի առնել իհարկե:

-Դուք խոսեցիք Ուկրաինա-ԵՄ հարաբերությունների մասին: Այժմ քննարկվում է ասոցացման համաձայնագրի ստորագրման հարցը: Ո՞ր փուլում են բանակցությունները:
-Այս աշնանը մենք կստորագրենք մի շատ լուրջ փաստաթուղթ, որը հնարավորություն կտա ավելացնելու մեր արտահանումը դեպի Եվրոպա: Այդ փաստաթղթի հիման վրա ստեղծվում է ազատ առեւտրի գոտի, որը շատ կարեւոր է մեզ համար, որովհետեւ ունենք շատ խոշոր արտադրություն, եւ կարեւոր է իմանալ` ուր պետք է արտահանենք մեր ապրանքը: Այդ հարցը շատ սուր է, որովհետեւ ճգնաժամ է: Այն երկրները, որոնք առաջ բավականին մեծ ծավալով գնում էին մեր արդյունաբերության նմուշները, հիմա հնարավորություն չունեն նույն ծավալով ձեռք բերելու: Այդ պատճառով մեզ համար շատ կարեւոր է բացել ԵՄ-ն մեր տնտեսության առջեւ:

-ՎՈՒԱՄ կառույցի շրջանակո՞ւմ ինչպիսին կլինի աշխատանքը:
-Տեսակետն այնպիսին է, որ ՎՈՒԱՄ-ը պետք է զուտ տնտեսական կազմակերպություն լինի: Մենք չենք ուզում ստեղծել նոր բաժանարար գծեր: Ինչի՞ համար: Մենք առանց այդ էլ այնքան խնդիրներ ունենք, եկե'ք համագործակցենք տնտեսության ոլորտում: Դա է կարեւորը: Եվ, բացի դրանից, այն երկրները, որոնց հետ համագործակցում ենք, Ադրբեջանը եւ Վրաստանը, եւս ունեն ընդհանուր մի արտադրություն, որը հետաքրքիր է մեզ համար. օրինակ` գազը, նավթը, դուք գիտեք, որ մեզ համար կարեւոր են: Բայց պետք է իհարկե համագործակցել այնպես, որ ուրիշ երկրների շահերը չոտնահարվեն:

-Պարո'ն Բոժկո, գալով վերջին զարգացումներին. ձեր դիտարկմամբ Հաագայի դատարանի եզրակացությունը Կոսովոյի հարցով ի՞նչ ազդեցություն կունենա Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետության միջազգային ճանաչման վրա:
-Իմ կարծիքով` ազդեցություն կունենա: Ի՞նչ ազդեցություն կունենա, դա արդեն հարց է: Ինչ վերաբերում է Ուկրաինային, մենք չենք ճանաչել Կոսովոն, եւ, որքան գիտեմ, չենք էլ ճանաչի մոտակա ժամանակներում: Ղարաբաղի հարցով դժվարանում եմ ասել, բայց, իմ կարծիքով, Բակո Սահակյանի մոտեցումը այդ տեսակետից ճիշտ է. Պետք է շարունակել բանակցությունները Ադրբեջանի հետ, պետք է աշխատել Մինսկի խմբի շրջանակներում:

-Դուք դեսպանության օրոք շատ ազատ էիք եւ անգամ ձեր երկրի պաշտոնական տեսակետին ոչ այնքան համընկնող հայացքներ էիք արտահայտում: Արդյո՞ք նոր դեսպանը նույնքան տեղեկացված է: Ամփոփելով պաշտոնավարման ժամանակաշրջանը` ի՞նչ է անհրաժեշտ նոր դեսպանին արդյունավետ աշխատելու համար:
-Նոր դեսպանի թեկնածությունը ինձ ծանոթ է. Իվան Կուխտան աշխատել է հյուպատոսական տարբեր պաշտոններում` Տյումենում եւ Մոսկվայում: Նա փորձառու մարդ է: Իմ կարծիքով` նա նորմալ կաշխատի, հատկապես, որ մեր երկրների փոխհարաբերությունների հիմքը բավականին ամուր է, եւ մեր դեսպանությունը պետք է ներդրում ունենա այդ գործընթացում:

-Ձեր տեսանկյունից` ո՞րն է Հայաստանի յուրահատկությունը` իբրեւ երկրի:
-Հայաստանը հրաշալի երկիր է, իմիջիայլոց, Հայաստանի բնակիչները դա չեն գիտակցում: Չգիտեմ` ինչու, ընդունված է բացասաբար ասել` Հայաստան-քարաստան եւ այլն, բայց քարաստանը նույնպես փող է, հասկանո՞ւմ եք: Քարից էլ կարելի է ստեղծել ամեն ինչ: Չեմ էլ ասում Սեւանի մասին, չեմ էլ ասում պղնձի եւ այլն, եւ այլն... Ուղղակի խելացի ձեւով պետք է մոտենալ դրան: Եվ իհարկե մի բան շատ կարեւոր է. շատ կարեւոր է, որ ոգեւորվի հայ ժողովուրդը: Ոգեւորվի Հայաստանի ամեն բնակիչ, որ իր երկրում է, որ իրավունքներ ունի այստեղ այնքան, ինչքան մեկ ուրիշը, չնայած այդ ուրիշը հարուստ է: Բայց նա նույն իրավունքներն ունի, որովհետեւ ինքը հայ է, եւ այդ հարուստը հայ է: Դատարանը պետք է հավասար վերաբերվի բոլորին: Պետք է գիտակցեն, որ հայերը, որ անցել են այդպիսի երկար պատմական ճանապարհը, հատուկ առաքելություն ունեն: Ամեն հայ ընտանիք պետք է զգա այդ առաքելությունը: Ես չեմ խոսում նացիոնալիզմի մասին, ո'չ, որովհետեւ նացիոնալիզմը ուրիշ տեսակ է, հասկանո՞ւմ եք: Այդ առաքելության զգացումը պետք է լինի ամեն հայի մեջ, ամեն հայ ընտանիքի մեջ եւ իհարկե հայկական պետության ղեկավարների մեջ: