ՎՈԼՖԳԱՆԳ ՎԻՊՊԵՐՄԱՆ
Բեռլինի Ֆրայ
համալսարանի պրոֆեսոր, պատմաբան
(զբաղվում է ֆաշիզմի, ազգայնականության հարցերով)
-Ձեր կարծիքով, այսօր Թուրքիայում ապրող ազգային փոքրամասնությունները շա՞տ դժվարություններ ունեն: -Ազգային փոքրամասնությունները Թուրքիայում ոչ միայն "դժվարություններ" ունեն, այլեւ նրանք ճնշման տակ են գտնվում, ինչը, սակայն, տարբեր դրսեւորումներ է ստանում: Դեռեւս շատ փոքրաթիվ հայեր ու հույներ են "միայն" խտրականության ենթարկվում: Փոխարենը քրդերն են հետապնդվում` կապված PKK-ի դեմ մղվող ահաբեկչական պայքարի հետ: Վերջին շրջանում զգացվում է նաեւ թուրքական իշխանության չարաշահումը հրեաների հանդեպ:
-Ինչպե՞ս կարող եք մեկնաբանել թուրքական իշխանությունների վարած քաղաքականությունը` կապված Աղթամար կղզու Սուրբ Խաչ եկեղեցու հարցի հետ: -Կոնկրետ Սուրբ Խաչի մասին չեմ կարող ասել, սակայն առավել քան ցավալի է հայկական մյուս եկեղեցիների ու գերեզմանատների վիճակը, որոնք պղծվել են եւ շարունակում են պղծվել: Այս երեւույթն արժանի է սուր քննադատության: Բացի այդ, պետք է հայերին իրավունք տալ, որպեսզի նրանք կարողանան հոգ տանել գերեզմանոցների մասին եւ Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակը հարգող հուշարձաններ կառուցեն:
-Ի՞նչ եք կարծում, այսօր Թուրքիայում ակտիվանո՞ւմ են ազգայանական շարժումները, եւ արդյո՞ք դրանք Թուրքիայի իսլամականացման դրսեւորումներից են: -Այսօրվա Թուրքիայում, քեմալականների օրինակով, մարդատյաց ու կրոնատյաց ազգայնականությունն անաստված մի միություն է կազմել նույն կրոնատյաց ու քսենոդոբիական իսլամականության հետ: Դա դրսեւորվում է ոչ միայն քրիստոնյաների, այլեւ այլ դավանանք ունեցողների, մասնավորապես` հրեաների նկատմամբ, ինչն, ի դեպ, ավելի հաճախակի է դարձել: Թուրքական կառավարությունը վերջին ժամանակաշրջանում աչքի է ընկնում hակասիոնիստական ու հակասեմական անցանկալի հայտարարություններով:
-Թուրքիան ամեն կերպ ձգտում է անդամակցել Եվրամիությանը: Արդյո՞ք այս հարցերն ըստ արժանվույն դրված են Թուրքիա-ԵՄ բանակցությունների սեղանին: -Եվրամիությունը կարող է եւ պետք է քննադատի ազգային փոքրամասնությունների ճնշումն ու, նախեւառաջ, հակասեմականությունը Թուրքիայում, սակայն Եվրամիությունը պետք է շարունակի Թուրքիայի հետ ԵՄ անդամակցության բանակցությունները: