Լրագրող

-Պարո՛ն Գասպար, պատմեցե՛ք խնդրեմ Ձեր ընտանիքի մասին, ինչպե՞ս է այն հայտնվել Շվեյցարիայում:
-Ես ծնվել եմ 1924 թ. Մոնթղո քաղաքում, եւ ինձ կնքել են Արմեն Գասպարյան անունով: Հայրս Վան քաղաքից էր, իսկ մայրս` Շվեյցարիայից: Հետագայում, դառնալով լրագրող, ես փոխեցի իմ անունը:
Երբ ես 7-8 տարեկան էի, Շվեյցարիայում գործում էր մի մանկատուն, որտեղ կային 100-ից ավելի հայ երեխաներ, ովքեր փրկվել էին Ցեղասպանությունից: Իմ հայրը ազգայնամոլ էր եւ շատ էր ցանկանում, որ իր որդին հայ մեծանա, հայերեն խոսի: Այդ պատճառով ես այդ մանկատուն էի հաճախում որպես հյուր, քանի որ այնտեղ պաշտոնական լեզուն հայերենն էր: Նշեմ, որ մանկատան ղեկավարները շվեյցարացիներ էին, ովքեր շատ լավ էին վերաբերվում հայերին եւ ցանկանում էին օգնել նրանց: Այդ հասակում ես սովորեցի հայերեն գրել, կարդալ, խոսել: Ցավոք, ավելի մեծ տարիքում մոռացա` չգործածելու պատճառով, չնայած այժմ էլ մի քիչ հասկանում եմ եւ կարդում հայերեն:

-Խնդրեմ, խոսե՛ք Ձեր լրագրողական կարիերայի մասին, ի՞նչպես եք ընտրել այդ ուղին:
-Ժնեւի համալսարանում ուսում ստանալուց հետո ես սկսեցի աշխատել հայտնի շվեյցարական թերթում` որպես լրագրող: Իսկ առաջին գործուղումս եղել է Հունաստան` Քաղաքացիական պատերազմի տարիներին, որտեղ աշխատում էի որպես թղթակից: Հունաստանից Շվեյցարիա վերադառնալուց հետո աշխատել եմ միջազգային կազմակերպությունում մոտ քսան տարի:

-Ի՞նչ հիշարժան դեպքեր կարող եք հիշել Ձեր գործունեության ընթացքում:
- Այս դեպքում պետք է նշեմ իմ առաջին այցը Հայաստան, երբ ցանկանում էի տեսնել ոչ միայն Արեւելյան, այլեւ Արեւմտյան Հայաստանը` հատկապես Վանը: Ես ստացա հատուկ թույլտվություն` Արեւմտյան Հայաստան այցելելու համար, երբ բացատրեցի, որ ցանկանում եմ իմանալ, թե որտեղից եմ ծնունդով:

-Իսկ Ձեր լրագրողական կարիերայի ընթացքում ի՞նչ արգելքների եք հանդիպել:
-Դժվարությունների հանդիպել են ամենուր, սակայն ես հաղթահարել եմ դրանք: Նույնիսկ 1964 թվականին գրված Վանի վերաբերյալ իմ հոդվածը թարգմանվել է թուրքերեն եւ տպագրվել Milliyet թերթում: Դա վկայում է, որ նրանք ինձ համարում էին ազնիվ եւ օբյեկտիվ:

-Դուք միշտ շատ ամուր կապեր եք ունեցել Շվեյցարիայի հայկական համայնքի հետ: Ի՞նչ ակնառու դեմքեր կարող եք հիշատակել:
-Պետք է նշեմ, որ իմ ամենամոտ ընկերը Վարուժան Աթաղյանն էր, ով մի քանի տարի առաջ է մահացել: Նա ականավոր գործիչ էր` Միջուկային հետազոտությունների կենտրոնի տնօրենը: Նա հայոց նպատակների հետեւորդներից էր, հատկապես, մեծ նշանակություն էր տալիս Հայոց ցեղասպանության ճանաչմանը:
Կան հայեր, ովքեր իրենց անունն են թողել շվեյցարական բիզնեսի մեջ: Օրինակ` Շվեյցարիայում կա հանքային ջուր, որը կոչվում է Արգինա. բառը ծագում է Անի քաղաքի մոտ գտնվող գյուղի անվանումից: Այդ բիզնեսի հիմնադրի անունը Բյուզանդ Մասլաֆ էր, որ ծագել է Մասլաֆյան ազգանունից: Նա բնակություն էր հաստատել այստեղ` Շվեյցարիայում:
Մեկ այլ ականավոր մարդ էր Ջեֆահիլդյանը, ով հանրահայտ քիմիկոս էր եւ հիմնադրել է գործարան: Այդ գործարանն արտադրում է արհեստական քարեր, որոնք օգտագործվում են ինքնաթիռների արտադրության մեջ: Իմ լավագույն ընկերներից մեկը` բանաստեղծ Վահե Գոդելը, այժմ բնակվում է Ժնեւում: Նրա հայրը շվեյցարացի էր, իսկ մայրը` հայ: Նա գրում է հայերեն եւ ֆրանսերեն, թարգմանել է հայ բանաստեղծների աշխատանքների ժողովածուները:

-Խնդրեմ, պատմեցե՛ք Ձեր աշխատությունների մասին:
-Իմ աշխատանքները հիմնականում կապված են Հայաստանի հետ: Օրինակ` եղել եմ Կովկասում եւ գրել եմ գիրք Հայաստանի, Վրաստանի, Չեչնիայի եւ Ադրբեջանի վերաբերյալ: Նշեմ, որ Ադրբեջանում ինձ շատ ջերմ են ընդունել:
Բավականին մեծ հետաքրքրություն առաջացրին Ցեղասպանության ճանաչմանն ուղղված հոդվածներս եւ Լոզանի պայմանագրի վերաբերյալ գիրքը: Վերջինս իմ լավագույն աշխատանքներից մեկն է, որում փորձել եմ ցույց տալ, թե այդ պայմանագիրը ինչ վնաս էր ներկայացնում Հայաստանի համար:

-Ունե՞ք այնպիսի աշխատանքներ, որոնք թարգմանվել են հայերեն:
-Լոզանի պայմանագրի մասին գիրքս ունի հայերեն թարգմանություն: Մի ամերիկահայ այնքան էր հավանել այն, որ անգլերենի փոխարեն թարգմանել էր հայերեն: Այն հրատարակվել է ԱՄՆ-ում:

-Դուք շատ եք գրել Հայոց ցեղասպանության վերաբերյալ, չե՞ք կարծում, որ այդ հոդվածները իրոք նպաստել են Շվեյցարիայի կողմից Հայոց ցեղասպանության ճանաչմանը:
-Հույս ունեմ, որ իմ հոդվածները իսկապես օգտակար են եղել այդ գործընթացում:

-Ունե՞ք կապեր Հայաստանի հետ:
-Այո՛, իհարկե: Յուրաքանչյուր Նոր տարի Հայաստանի կառավարությունից ստանում եմ ամանորյա շնորհավորանքներ: Ինչպես նաեւ ինձ համար մեծ պատիվ էր շուրջ տասը տարի առաջ ՀՀ քաղաքացու անձնագիր ստանալը:

-Ի՞նչ կմաղթեիք Հայաստանին, հայ ժողովրդին:
- Հույս ունեմ, որ Հայաստանի եւ Թուրքիայի միջեւ ի վերջո հաշտեցում կլինի: