Շոտլանդիայի խորհրդարանում Կանաչների կուսակցության ներկայացուցիչ

-Նկարագրե՛ք, խնդրեմ, վիճակը Շոտլանդիայում հանդուրժողականության համատեքստում:
-Կարծում եմ, որ այժմ Շոտլանդիան էապես ավելի հանդուրժողական է` համեմատած իմ մանկության տարիների հետ կամ նույնիսկ մի քանի տասնյակ տարի առաջ տիրող իրավիճակի հետ: Վերաբերմունքը փոխվել է տարբերվող խմբերի նկատմամբ` կլինեն սեռական փոքրամասնություններ, կրոնական կամ ազգային խմբեր եւ այլն:
Կարծում եմ, որ ինքնությունը, ինքնության դրսեւորումը, շատ կարեւոր են մեր ժողովրդի համար: Մարդիկ տարբեր են, սակայն մեկ ընդհանուր լեզվով ենք խոսում: Որպես ազգ` մենք շատ ավելի հարմար ենք մեզ զգում այդ բազմազանության պայմաններում:
Իհարկե, էական խնդիրներ դեռ գոյություն ունեն: Դրանցից ամենամեծը կրոնական աղանդավորությունն է: Օրինակ` բախումների մեծ մասը տեղի են ունենում կաթոլիկ կամ բողոքական ֆուտբոլային թիմերի միջեւ: Սակայն այս բախումները վաղուց արդեն միայն սպորտային բնույթ են կրում եւ կապված են հենց ֆուտբոլի հետ:

-Անդրադառնանք Շոտլանդիայի քաղաքական համակարգին: Որո՞նք են յուրահատկությունները, եւ արդյո՞ք կա բարեփոխումների կարիք:
-Կարծում եմ, որ սա այն թեմաներից է, որը շոտլանդացիների միջեւ տարբեր կարծիքներ, տեսակետներ է առաջացնում: Տարիներ շարունակ Շոտլանդիան չի ունեցել իր սեփական խորհրդարանը, ներկայացված է եղել Վեստմինստերի միջոցով, իսկ Շոտլանդիայում ժողովրդավարական կենտրոն չենք ունեցել: Իսկ նոր խորհրդարանը ընդամենը տասներկու տարվա պատմություն ունի: Կարծում եմ, որ այն Շոտլանդիայում ամրապնդվել է եւ դարձել Շոտլանդիայի մի մաս: Սակայն տեսակետները խորհրդարանի վերաբերյալ տարբերվում են:
Իմ անձնական եւ իմ կուսակցության ցանկությունն է, որ Շոտլանդիան ավելի անկախ լինի, ինքն իրեն ներկայացնի համաշխարհային հարթակի վրա որպես Եվրոպայի լիակատար մաս եւ լավ հարաբերություններ ունենա Միացյալ Թագավորության հետ: Ոմանք ստատուս քվոյի կողմնակից են: Սակայն ես կարծում եմ, որ քննարկումները բավականաչափ չեն տեղի ունեցել այն ապակենտրոնացման վերաբերյալ, որը ոչ միայն Լոնդոնից դեպի Էդինբուրգ կտեղափոխի լիազորությունը, այլ դեպի շոտլանդական համայնքներ:

-Անցում կատարենք դեպի հնարավոր անկախության հանրաքվե: Ձեր կուսակցության մոտեցումը՝ հանրաքվեի հետ կապված:
-Շոտլանդիայի Ազգային կուսակցությունը, որն այժմ մեծամասնություն է կազմում խորհրդարանում, նշել է, որ նախընտրում է հանրաքվեի համար 2014 թվականի վերջը: Եվ ես կարծում եմ, որ մենք պետք է ընդունենք այդ որոշումը: Ինչ կապված է հարցի ձեւակերպման հետ, շատերը կողմ են "այո" կամ "ոչ" ձեւակերպմանը: Բայց կուսակցական քաղաքականությունից դուրս կան նաեւ տեսակետներ այն մասին, որ հնարավոր է ինքնակառավարման, անկախացման մեկ այլ տեսակ, որը չի պարտադրում Միացյալ Թագավորության կազմից դուրս գալ, եւ այդ տարբերակը կարող է լինել հարցաթերթիկի վրա նշված տարբերակներից մեկը: Մենք այդ բոլոր տեսակետներին պետք է ուշադիր լինենք եւ թույլ տանք, որ քննարկումները, բանավեճերը խորանան: Մղող ուժը պետք է ժողովուրդը լինի եւ ոչ միայն կուսակցությունները:

-Չե՞ք կարծում, որ եթե հարց ավելանա հարցաթերթիկի մեջ, պատկերը կաղավաղվի, եւ "կողմ" կամ "դեմ" կարծիք հայտնողների թիվը կստանա այնպիսի բաշխում, որը չի արտացոլի իրական պատկերը:
-Հարցաթերթիկի վրա մեկ ավել հարց ունենալը մի փոքր կբարդացնի ընթացքը: Բայց մենք 2 տարի ունենք մինչեւ հանրաքվեն: Եվ կարծում եմ, որ բավականաչափ ժամանակ ունենք այդ բարդությունները քննարկելու եւ հանգիստ, ողջամիտ որոշում ընդունելու համար` քննարկումներից առաջ հենց հիմա հապճեպ որոշում ընդունելու փոխարեն:
Կարեւորն այն է, որ հանրաքվեն լինի պարզ, վճռական եւ ազատ: Այսինքն՝ բոլորը պետք է ընդունեն հանրաքվեի արդյունքները, նույնիսկ եթե իրենց քվեարկած տարբերակը չանցնի: Եթե դա մեզ հաջողվի, ապա ցանկացած որոշում կդիտվի որպես մեկ դրական քայլ առաջ:

-Դուք անձամբ, Ձեր կուսակցությունը "կողմ", թե՞ "դեմ" եք քվեարկելու:
-Անձամբ ես պայքարելու եմ անկախության համար, "այո"-ի համար: Իմ կուսակցությունը քննարկումներ է անցկացրել այս հարցի շուրջ վերջին երկու տարիների ընթացքում: Համոզված եմ, որ այս տարվա եւ մյուս տարվա համագումարների ժամանակ կրկին քննարկելու ենք այս հարցը: Եթե կտրուկ փոփոխություններ տեղի չունենան մեր անդամների միջեւ, կուսակցությունը պայքարելու է "այո"-ի համար: Ժողովուրդը կկողմնորոշվի, երբ պարզ դառնան հանրաքվեի մանրամասները:

-Իշխող կուսակցությունն այսօր ունի ձայների մեծամասնություն խորհրդարանում: Կարելի՞ է եզրակացնել, որ SNP-ի հիմնական ընտրողները՝ Շոտլանդիայի անկախության կողմնակիցներ են: Մյուս կողմից՝ վերջին շրջանի սոցիոլոգիական հարցումները ցույց են տալիս, որ մոտ 55 տոկոսը կարծես թե դեմ է անկախությանը: Ի՞նչ է սա, իշխող կուսակցության վարկանիշի անկո՞ւմ, անկախության նկատմամբ վստահության թուլացո՞ւմ, թե ի՞նչ:
-Վերջին տարիների ընթացքում պարզ դարձավ, որ Շոտլանդիայի ազգային կուսակցությունը՝ որպես քաղաքական ուժ, ավելի շատ ժողովրդականություն է վայելել, քան անկախության գաղափարը: Բայց անկախությունը ընդամենը վերացական հասկացություն է եղել ժողովրդի համար: Հաջորդ երկու տարիների ընթացքում այն քննարկումների շնորհիվ կդառնա շատ ավելի շոշափելի: Կարծում եմ, որ շատերը, որոնք դեռ չեն կողմնորոշվել այդ հարցի շուրջ, կարող են հայտնվել բանավեճի ցանկացած կողմում: Ամեն ինչ կախված կլինի այն հարցադրումներից, որոնք առաջ կբերվեն հաջորդ մի քանի տարիների ընթացքում:

-Միացյալ Թագավորության ընտրական համակարգը երկար ժամանակ քննադատվել է իր համամասնական բարդ համակարգի պատճառով: Շոտլանդիայի պարագայում իրավիճակը նո՞ւյնն է: Դուք բավարարվա՞ծ եք այստեղ գործող համակարգով:
-Շոտլանդիայի ընտրական համակարգը, իմ կարծիքով, ավելի լավն է, քան Միացյալ Թագավորության Վեստմինստերի խորհրդարանի ընտրությունների համակարգը: Իմ ամբողջ կյանքի ընթացքում Միացյալ Թագավորությունը դեռ չի ունեցել մի կառավարություն, որ ստացած լիներ մեծամասնության աջակցությունը: Շատ հաճախ մեր ամենամեծ կուսակցությունը քառասուն տոկոսից ավել ձայն չի հավաքում, սակայն քառասուն տոկոսից շատ ավելի մեծ ազդեցություն է ունենում Միացյալ Թագավորության կառավարման հարցերում: Իսկ դա անարդար է:
Շոտլանդիայի ընտրական համակարգը տարբերվում է: Շոտլանդական խորհրդարանի որոշ անդամներ ունենք, որոնք ընտրվում են համամասնական համակարգով, բայց նաեւ ունենք ռեգիոնալ-մեծամասնական ընտրատեղեր, օրինակ՝ ես խորհրդարանում Գլազգո քաղաքը ներկայացնող մեծամասնական պատգամավոր եմ: Սա մի փոքր հավասարակշռություն է մտցնում: Խորհրդարանն ավելի հստակ է արտացոլում բնակչության քվեարկությունը: Բայց մենք տարբեր ընտրական համակարգեր ունենք տեղական խորհուրդների, Շոտլանդական խորհրդարանի, Վեստմինստերի խորհրդարանի եւ Եվրախորհրդարանի ընտրությունների համար: Լավ կլիներ, որ համամասնական համակարգը նույնը լիներ բոլոր խորհրդարանների եւ մարմինների համար, որպեսզի քաղաքացիների համար քվեարկելը հեշտ լիներ:

-Ինչպե՞ս է զուգակցվում տեղական խորհուրդներում, Շոտլանդիայի խորհրդարանում կամ Վեստմինստերի խորհրդարանում ընտրված ներկայացուցիչների աշխատանքը:
-Տարբեր մակարդակի ներկայացուցիչների համար համագործակցության հնարավորություններ կան: Ես երբեմն հանդիպումներ եմ ունենում Գլազգոյի տեղական խորհուրդների ներկայացուցիչների հետ, Եվրախորհրդարանի, Վեստմինստերի խորհրդարանի անդամների հետ: Քաղաքի տեղական խորհուրդն ունի 3-4 խորհրդական, որոնք ներկայացնում են նույն տարածքը: Եվ նրանք պետք է միասին աշխատեն: Խառնվածքից է կախված, թե ինչքան լավ կգործի այդ համագործակցությունը: Անկախ քաղաքական հայացքների տարբերությունից՝ մարդկանց մի մասի մոտ ստացվում է իրար հետ համագործակցելը, իսկ մյուսների մոտ չի ստացվում, ինչպես ցանկացած մեկ այլ աշխատատեղում:

-Խորհրդարանն իր ուրույն դերն ու տեղն է ստացել Շոտլանդիայի կյանքում: Ո՞րն է, Ձեր կարծիքով, բարելավման ուղին, եթե կա այդպիսին:
-Ես կուզենայի, որ բոլոր կարեւոր որոշումների լիազորությունը Միացյալ Թագավորության խորհրդարանից փոխանցվեր Շոտլանդիային, ավելի ճիշտ` տեղական համայնքներին, որ իրենք իրենց որոշումները կայացնեին առանց ենթարկվելու Շոտլանդիայի կառավարության որոշումների պարտադրանքին: Երբ պայքար էր ընթանում այս խորհրդարանի ստեղծման համար, ամենամեծ գաղափարներից մեկն այն էր, որ խորհրդարանը ոչ միայն մի վայր է լինելու, որտեղ գոյություն ունի իշխանություն, այլեւ խորհրդարան, որը կիսում է իր իշխանությունը ժողովրդի հետ: Կարծում եմ, որ մենք մոտեցել ենք այդ տեսլականին` լինելով բաց, բայց կարծում եմ նաեւ, որ շատ ավելին կարող էինք անել: Անկախ նրանից, թե մեր ապագան Մեծ Թագավորության կազմում է լինելու թե ոչ, մենք պետք է ամեն կերպ փորձենք հնարավորինս ավելացնել մասնակցությունը, մեծ քանակությամբ մարդիկ ներգրավենք որոշումների կայացման գործընթացում: