Շոտլանդիայի խորհրդարանում Լիբերալ-դեմոկրատական կուսակցության ներկայացուցիչ

-Ի՞նչն է կարեւոր Շոտլանդիայի լիբերալ-դեմոկրատների համար:
-Մենք՝ ազատականներս, կարեւորում ենք անհատի ազատությունը: Մենք հավատացած ենք, որ համայնքը պետք է կայացնի որոշումները, ոչ թե կենտրոնական բյուրոկրատիկ ապարատը: Մեր կարծիքով՝ մարդկանց ակտիվ մասնակցության հնարավորություն պետք է ընձեռվի` անկախ նրանց ծագումից, անցած ճանապարհից, եւ մենք պետք է երկարաժամկետ որոշումներ գտնենք նրանց ապագայի եւ նրանց երեխաների համար, ոչ թե արագ անցողիկ լուծումներ: Մենք պետք է ավելի լայն նայենք դեպի համաշխարհային ասպարեզ, պետք է առնչվենք աշխարհի երկրների հետ, ոչ թե մեր մեջ պարփակվենք: Որոշ կուսակցություններ կկիսեն մեր արժեքները, սակայն ոչ ամբողջովին: Եվ հենց այդ յուրահատուկ արժեքների ամբողջությունն է, որ մենք կարեւորում ենք, եւ որ մեզ առանձնացնում է որպես լիբերալիստներ:

-Անդրադառնանք Շոտլանդիայի քաղաքական համակարգին, որքանո՞վ է այն բավարարում շոտլանդացիներին, կա՞ արդյոք բարեփոխումների անհրաժեշտություն:
-Բարեփոխումների մի մասը մենք այնքան էլ չենք հավանում: Սակայն Շոտլանդիայի խորհրդարանը արդար ընտրությունների համակարգ ունի, որտեղ ընտրվում են ժողովրդի ներկայացուցիչները` ի տարբերություն Վեստմինստերի հին համակարգի, որտեղ գործում են մեծամասնական սկզբունքները: Իսկ բարեփոխումների առումով մենք վախենում ենք, որ գնում ենք դեպի ավելի կենտրոնացված, վերահսկիչ դեր ունեցող Շոտլանդիա: Օրինակ` մենք դեմ ենք ոստիկանության համակենտրոնացմանը եւ ազգային ոստիկանական ուժերի ստեղծմանը, կողմ չենք Շոտլանդիայի համայնքների այդ համակենտրոնացմանը:
Շոտլանդիայի քաղաքականության գերիշխող խնդիրը մեր սահմանադրական ապագան է: Մենք՝ որպես լիբերալ-դեմոկրատներ, որպես համաշխարհային կապեր ունեցող կուսակցություն, դեմ ենք Շոտլանդիայի անջատմանը եւ առանձին երկիր լինելուն: Մենք համարում ենք, որ ավելի լավ է միասին աշխատելը, քան առանձին գործունեություն ծավալել փորձելը: Սա է այն մեծ խնդիրը, որ գերիշխում է շոտլանդական քաղաքականության մեջ:

-Բավարարվա՞ծ եք Շոտլանդիայի ընտրական համակարգով, որքանո՞վ են քաղաքացիները ակտիվ ընտրություններում:
-Երկար ժամանակ է, ինչ մասնակցության հարցը շատ լուրջ խնդիր է: Մայիսյան վերջին ընտրությունների ժամանակ քվեարկել էին գրանցվածների միայն 50 տոկոսը: Պատճառներից մեկը թերեւս տնտեսականն է: Քանի որ Վեստմինստերն է որոշում մեր տնտեսության հիմնական հարցերը, դա թույլ չի տալիս, որ քվեարկողները վստահություն տածեն իրենց ընտրությունների հանդեպ:
Եվ չնայած այն փաստին, որ Շոտլանդիայի Ազգային կուսակցությունն առաջին անգամ մեծամասնություն ապահովեց խորհրդարանում, այնուամենայնիվ նրանք չեն որոշում Շոտլանդիայի անկախության հարցը: Նրանք միայն մանդատ են պահանջում հանրաքվե անցկացնելու եւ ոչ թե անկախությունն ապահովելու համար: Ես կուզենայի, որ հեռուստադիտողները հասկանան, որ Շոտլանդիան պարտադիր կերպով չի անկախանալու միայն այն պատճառով, որ Ալեքս Սալմոնդը Շոտլանդիայի առաջին նախարարն է: Մենք դեռ երկար ճանապարհ ունենք անցնելու, մեծ պայքարի մեջ ենք, որը շարունակվելու է այս տարիների ընթացքում` մեր ապագան որոշելու համար:

-Շոտլանդիայի խորհրդարանում մարդիկ հպարտանում են` ասելով, որ այն բավականին ազատական է: Ցանկացած քաղաքացի կարող է իր խնդիրը հասցնել խորհրդարան: Արդյո՞ք դա իրոք այդպես է: Բարելավման տեղ կա՞ արդյոք:
-Ես կարծում եմ, որ խորհրդարանի որոշ գործընթացներ` բողոքների հանձնաժողովը, ցանկացած քննարկում ունկնդրելու իրավունքը, ցանկացած պատգամավորի հետ խոսելու իրավունքն ու հնարավորությունը լավ հիմք են հանդիսանում խորհրդարանը ավելի հասանելի եւ բաց դարձնելու համար: Ուրիշ հարց է, թե արդյո՞ք խնդիրը լուծում ստանում է, թե ոչ: Հիմնականում մենք քննարկում ենք հարցերը, իսկապես քննարկում ենք, սակայն խնդրի լուծում գտնելը շատ ավելի դժվար է: Այնուամենայնիվ, խորհրդարանի մատչելի լինելը օգնում է հասկանալու այն մարտահրավերները, որ մենք պետք է կարգավորենք:
Շոտլանդիայում հետաքրքիր պատկեր է այսօր: Համարյա յուրաքանչյուր քաղաքացի ունի մոտավորապես 20 տարբեր քաղաքական գործիչ, որոնք քաղաքացու ներկայացուցիչներն են, որոնց հետ կարող է հեշտորեն առնչվել: Մոտավորապես 3-4 տեղական պաշտոնյա ներկայացուցիչներ, 8 Շոտլանդիայի խորհրդարանի անդամ, մեկ պատգամավոր եւ, եթե չեմ սխալվում, 6 Եվրախորհրդարանի պատգամավոր: Քաղաքական գործիչների հասանելիությունը խնդիր չէ: Սակայն նրանցից պատասխան կամ լուծում ստանալը խնդիր է եղել եւ դեռ շարունակում է խնդիր մնալ:

-Անկախ երկրների պարագայում բավականին մեծ դեր է ստանձնում խորհրդարանական դիվանագիտությունը: Շոտլանդիայի պարագայում, Շոտլանդիայի խորհրդարանը որեւէ միջազգային կապեր ունի՞ Միացյալ Թագավորությունից դուրս:
-Մեր խորհրդարանը շատ շփումներ ունեցող խորհրդարան է: Մենք Համագործակցության երկրների Խորհրդարանական Ասոցիացիայի անդամ ենք: Աշխարհի տարբեր երկրների հետ մենք փոխանակում-այցելություններ ենք իրականացնում: Շատ են այցելությունները դեպի ուրիշ երկրներ, այլ երկրների քաղաքական գործիչները այստեղ են գալիս, եւ մենք նույնպես այցելում ենք այլ երկրների խորհրդարաններ:

-Քաղաքական մշակույթ եւ հանդուրժողականություն. կարելի՞ է ասել, որ այս խնդիրների առումով դեռ կան չլուծված հարցեր: Որո՞նք են դրանք:
-Շոտլանդիայում մենք հպարտանում ենք այլ կրոնների եւ ռասաների ներկայացուցիչների նկատմամբ մեր հանդուրժողականությամբ: Ես կարծում եմ, որ մենք շատ չենք փորձվել այս առումով, քանի որ փոքրամասնությունները Շոտլանդիայում մեծ տոկոս չեն կազմում: Արեւելյան Եվրոպայից մեծ հոսք ենք ունեցել` լեհեր, սլովակներ, որոնք մեծ քանակով եկել են այստեղ: Դա հանդուրժողականության մակարդակի ստուգման որոշակի հնարավորություն էր:
Շոտլանդիայի համար ամենամեծ մարտահրավերը մեր անմիջական հարեւանի, մեր մեծ եղբոր` Անգլիայի հետ հարաբերություններն են: Մենք համարում ենք, որ այս դեպքում ավելի ճիշտ է շփվելը, համագործակցելը, գործընկեր դառնալը: Ուրիշները համարում են, որ Անգլիայից "հեռու" լինելն ավելի ճիշտ է: Հարաբերությունների երկար պատմություն ունենք, բայց ես համարում եմ, որ մենք այդ հարաբերություններից ավելի շուտ շահել ենք, քան տուժել:

-Անցնենք անկախության հնարավոր հանրաքվեի թեմային: Ինչպիսի՞ն է կուսակցության դիրքորոշումն այդ թեմայի շուրջ:
-Մենք անկախության կողմնակից չենք: Մենք ներքին կառավարման կողմնակից ենք, որպեսզի Շոտլանդիան ինքը հնարավորություն ունենա ներքին հարցերի վերաբերյալ իր ապագան որոշելու` լինելով Միացյալ Թագավորության մի մաս: Մեր քարոզարշավը կներառի անկախության խնդրի շուրջ դրական եւ բացասական կողմերի ներկայացումը, ոչ միայն դրական կողմերի, այլեւ ռիսկերի գնահատման ներկայացումը: Կներկայացվեն Միացյալ Թագավորության կազմում մնալու շահերը: Օրինակ, երբ բիզնեսը բարգավաճում է Միացյալ Թագավորության մակարդակում, մենք բոլորս ենք շահում դրանից: Շահում ենք նաեւ ճգնաժամային պայմաններում: Ֆինանսական ճգնաժամի ժամանակ, երբ բանկերը փլուզվեցին, Միացյալ Թագավորության կազմում լինելու օգուտը Շոտլանդիան շատ լավ զգաց իր փորձով: Նաեւ կներկայացվեն անկախ լինելու բացասական կողմերը:

-Ի՞նչ հարցադրում, ըստ Ձեզ, պետք է դրված լինի հանրաքվեի ժամանակ:
-Հանրաքվեն պետք է պարզ հարցադրում ունենա՝ "այո" կամ "ոչ" Շոտլանդիայի Միացյալ Թագավորության կազմի մեջ լինելուն: Մենք հուսով ենք, որ Շոտլանդիան կմնա Միացյալ Թագավորության կազմում: Կարեւոր է, որ ժողովուրդը եթե ոչ բացարձակ, ապա համարյա բացարձակ վստահություն ունենա ընտրական ընթացքի, հարցաշարի նկատմամբ: Այդ պատճառով գործընթացը պետք է իրականացվի անկախ ընտրական կոմիտեի կողմից, որը կապահովի գործընթացի արդարությունն ու անձեռնմխելիությունը:

-Ի՞նչ սպասումներ, ակնկալիքներ կան մինչեւ 2014 թվականը:
-Ըստ հարցումների վերջին տվյալների՝ մեծամասնությունը նախընտրում է Միացյալ Թագավորության կազմում մնալ: Մոտավորապես 50-55 տոկոսը կողմ են Միացյալ Թագավորությունում մնալուն, իսկ մոտավորապես 30-40 տոկոսը կողմ են առանձին երկիր լինելուն: Ես կարծում եմ, որ այսօր ժողովուրդն այս կերպ կքվեարկեր: Ես այն կարծիքին եմ, որ հանրաքվեն պետք է հնարավորինս շուտ անցկացվի, քանի որ անորոշությունը բիզնեսի եւ ներդրումների ասպարեզում զգալի հետեւանքներ կարող է թողնել: Բիզնեսի ներկայացուցիչները բազմիցս տարակուսանք են արտահայտել Շոտլանդիայում ներդրում կատարելու վերաբերյալ անորոշ միջավայրի պատճառով: Այնպես որ, մենք համարում ենք, որ հանրաքվեն պետք է հնարավորինս շուտ անցկացվի: Իսկ թե ո՞վ կհաղթի, ես չգիտեմ: Շատ հարցեր կան, որոնք պետք է նկատի առնվեն: