Շոտլանդիայի Կենտրոնական ընտրական հանձնաժողովի նախագահ

-Առաջին հերթին կուզենայինք հասկանալ Շոտլանդիայի ընտրական համակարգի կառուցվածքը: Ինչպե՞ս է հարաբերվում Շոտլանդիայի ընտրական համակարգը ընդհանուր բրիտանականի հետ: Ի՞նչ նմանություններ, ի՞նչ տարբերություններ կան:
-Շոտլանդիայի ընտրական համակարգը մի փոքր տարբերվում է Անգլիայի եւ Ուելսի համակարգերից: Գոյություն ունի Ընտրական հանձնաժողով: Մենք հետեւում ենք կուսակցությունների ֆինանսավորմանը: Մենք տրամադրում ենք խորհրդատվություն, ներկայացնում ենք համակարգը եւ օրենքները: Շոտլանդիայում մենք օգտագործում ենք 4 տարբեր տեսակի քվեարկության համակարգեր տարբեր ընտրությունների համար: Միացյալ Թագավորության խորհրդարանի ընտրությունների համար օգտագործվում է մեծամասնական համակարգը, Շոտլանդիայի խորհրդարանի ընտրությունների համար մենք գործածում ենք մի համակարգ, որը կոչվում է լրացուցիչ անդամի համակարգ, ըստ որի՝ քվեարկողները մեկ անգամ քվեարկում են ընտրատարածքի թեկնածուի համար, մեկ անգամ` ռեգիոնալ ցուցակի: Ռեգիոնալ ցուցակը հավասարակշռության է բերում ընտրական համակարգի համամասնական տարրը: Տեղական կառավարման խորհրդի ընտրությունների համար մենք օգտագործում ենք մի համակարգ, որը կոչվում է եզակի փոխանցելի քվե, ըստ որի՝ քվեարկողները դասակարգում են իրենց նախընտրած տարբերակները թվերով, եւ կարելի է քվեարկել ցանկացած քանակի թեկնածուների համար: Իսկ Եվրախորհրդարանի ընտրությունների համար մենք օգտագործում ենք փակ ցուցակի համակարգը:

-Որքանո՞վ են քաղաքացիները, հասարակությունը վստահում թե՛ ընտրական համակարգին, թե՛ դրա կառուցվածքին:
-Վերջին 10 տարիների ընթացքում մենք փոփոխել ենք ընտրական համակարգը. փոխվել է տեղական կառավարման ընտրական համակարգը, Շոտլանդիայի խորհրդարանն էլ նոր կառույց է 1999 թ.-ից: Սա մի նոր համակարգ է: Արդյո՞ք ժողովուրդը վստահում է ընտրական համակարգին: Տարվա ընթացքում մենք պարբերաբար հարցումներ ենք իրականացնում: Հարցումներ ենք իրականացնում նաեւ ընտրություններից հետո: 2011 թ.-ի Շոտլանդիայի խորհրդարանի ընտրություններից հետո մենք հարցում կատարեցինք քվեարկողների միջեւ եւ պարզեցինք, որ քվեարկողների 90 տոկոսը գոհ էին համակարգից: 2007 թ.-ին, երբ ընտրական քվեաթերթիկի դիզայնի վերաբերյալ խնդիրներ առաջացան, իսկ 2010թ.-ի Միացյալ Թագավորության խորհրդարանական ընտրությունների ընթացքում, երբ հերթերի հետ կապված խնդիրներ կային, համակարգը մի փոքր անկում ապրեց քվեարկողների աչքերում: Սակայն անցյալ տարվանից սկսած՝ ժողովուրդը տեղյակ է, թե ինչպես քվեարկի, գոհ է համակարգից եւ վստահում է Շոտլանդիայի ընտրական համակարգին:

-Ինչպե՞ս է փոփոխվում ընտրությունների մասնակցության դինամիկան:
-Հարկ է նշել, որ 18-24 տարեկան երիտասարդների մասնակցությունն ընտրություններին շատ ավելի ցածր է, քան մնացած բոլոր խմբերի մասնակցության մակարդակը: Միշտ էլ երիտասարդության մասնակցությունը մյուս խմբերից ցածր է եղել: Մասնակցության մակարդակը տարբեր է լինում տարբեր ընտրությունների ժամանակ: Վերջերս Միացյալ Թագավորության խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ մենք 60 տոկոս մասնակցություն ունեցանք: Վերջին 10 տարվա ընթացքում Շոտլանդիայի խորհրդարանի ընտրությունների մասնակցությունը 10 տոկոսով ցածր էր Միացյալ Թագավորության խորհրդարանական ընտրություններից: Շուտով՝ մայիսին, տեղական խորհուրդների ընտրություններն են: Սկսած 1999 թ.-ից՝ տեղական խորհուրդների ընտրությունները Շոտլանդիայի խորհրդարանի ընտրությունների հետ նույն օրն են տեղի ունենում: Ավանդաբար Շոտլանդիայի տեղական խորհուրդների ընտրությունների մասնակցությունը Անգլիայի ընտրություններից բարձր է լինում: Անգլիայում մասնակցությունը 20-40 տոկոս է կազմում: Մեր խնդիրն է անել այնպես, որ ցանկացողները քվեարկեն, ու պարտադիր չէ՝ Շոտլանդիայում: Մենք հեռուստատեսային հայտարարությունների, հատուկ թերթիկների, թերթերում հայտարարությունների, նաեւ մեր կայքի միջոցով տեղեկություններ ենք տարածում ընտրությունների մասին. ընտրությունների օրվա, ժամի (սովորաբար 07.00-22.00), ընտրաթերթիկների լրացման կարգի վերաբերյալ: Եթե մարդիկ ցանկանում են քվեարկել, նրանք կարող են վստահորեն անել այդ: Մենք ապահովում ենք, որ ընտրատեղամասերի աշխատողները իրազեկված լինեն, որպեսզի քվեարկությունը հեշտ ընթանա քվեարկողների համար: Եթե քաղաքում եք ապրում, քվեարկելն ընդամենը 20 րոպե է տեւում: Կարող եք գնալ ընտրատեղամաս, քվեարկել եւ վերադառնալ 20 րոպեի ընթացքում:
Սովորաբար Միացյալ Թագավորության խորհրդարանական ընտրությունները ամենաբարձր մասնակցությունն ունեն: Հաջորդը Շոտլանդիայի խորհրդարանական ընտրություններն են, հետո՝ տեղական ընտրությունները: Եվրախորհրդարանի ընտրությունների մասնակցությունն ամենացածր ակտիվությունն է արձանագրում:

-Որքանո՞վ են Շոտլանդիայի քաղաքական կուսակցությունները ընտրական համակարգի համար որեւէ պատասխանատվություն կրում: Թե՞ ամբողջ ընտրական գործընթացը միայն ու միայն Ձեր գրասենյակի աշխատանքն է:
-Կառավարությունը ներկայացնում է այն օրենքները, ըստ որոնց՝ կազմակերպվում են ընտրությունները: Իսկ կառավարությունը կուսակցությունների անդամներից է կազմված: Այս առումով՝ նրանք իրենց դերն ունեն: Քաղաքական գործիչները կանոններն են սահմանում, իսկ մենք՝ որպես Ընտրական հանձնաժողով, կարգավորում ենք այդ կանոնները, խորհրդատվություն ենք տալիս ընտրությունների կազմակերպմամբ զբաղվող մարմիններին եւ աշխատակիցներին: Ընտրական Հանձնաժողովը ընտրությունների կազմակերպողը չէ, միայն որոշ հանրաքվեների անցկացման դեպքերում է հանդես գալիս որպես կազմակերպիչ: Շոտլանդիայում ընտրությունների 32 պատասխանատու կա, որոնք տեղական խորհուրդների գործադիր տնօրեններն են, եւ նրանք են կազմակերպում ընտրությունները: Իսկ մենք նրանց աջակցում ենք նրանց եւ նրանց աշխատակիցներին ընտրություններին վերաբերող նյութերով ապահովելով: Այսպիսով՝ ընտրությունների կառավարման մեջ քաղաքական ներգրավվածություն չկա: Որոշ երկրներում ընտրական հանձնաժողովները եւ տեղական կուսակցություններն են կազմակերպում ընտրությունները, բայց ոչ Շոտլանդիայում:

-Տեղական ինքնակառավարման եւ պետական կառավարման հարաբերակցությո՞ւնը Շոտլանդիայում:
-Տեղական ինքնակառավարման մարմինները, որ ներկայացված են Շոտլանդիայի 32 տեղական խորհուրդների միջոցով, իրենք են իրենց կառավարում, սակայն գումարի 80 տոկոսը Շոտլանդիայի կառավարությունից են ստանում: Իսկ Շոտլանդիայի կառավարությունը բնականաբար առնչվում է Միացյալ Թագավորության կառավարության հետ: Գոյություն ունեն այսպես ասած "փոխանցելի" եւ "փակ" հարցեր: Որոշ հարցերի շուրջ մենք պետք է միասին աշխատենք, որոշ հարցեր լուծվում են տեղերում:
Ընտրական հանձնաժողովը կազմված է ընտրական հանձնաժողովի 10 անդամներից, ովքեր նշանակվում են թագուհու կողմից` համայնքների պալատի ներկայացմամբ: Նրանք ամեն ամիս հանդիպում են, որոշումներ կայացնում: Ընտրական հանձնաժողովի գործունեությունը կարելի է այսպես բնութագրել՝ մենք խորհրդատվություն ենք ապահովում կառավարությանը եւ ընտրական գործընթացին առնչվողներին ընտրությունների անցկացման կարգի վերաբերյալ, օգնում ենք նրանց ընտրությունների անցկացման ընթացքում: Որպես Ընտրական հանձնաժողով՝ մենք ինչ-որ իմաստով վերահսկում ենք կուսակցությունների ֆինանսավորումը: Եթե ուզում եք Միացյալ Թագավորությունում քաղաքական կուսակցություն լինել, ապա պետք է գրանցվեք Ընտրական հանձնաժողովում: Դրա համար հատուկ ընթացակարգ գոյություն ունի: Կուսակցությունները եւ թեկնածուները պարտավորված են մեզ հաշվետվություն ներկայացնել ընտրական ծախսերի վերաբերյալ: Մենք այս հաշվետվությունները տեղադրում ենք մեր կայքում: Կուսակցությունների ֆինանսավորման աղբյուրների վերաբերյալ թափանցիկության աստիճանը բարձր է: Այդ հաշվետվություններն ամեն ամիս են ներկայացվում: Բացի այդ, մենք զբաղվում ենք ընտրությունների ժամկետի, գրանցման եւ քվեարկելու ընթացակարգի մասին հանրային իրազեկմամբ:

-Ինչ-որ յուրահատուկ դժվարություններ սպասվում են 2014 թվականի հանրաքվեի հետ կապված:
- Ինչ վերաբերում է կանոններին, ապա դրանք դեռ որոշված չեն: Հարցեր կան, որոնց վերաբերյալ մենք մեր կարծիքը կներկայացնենք հանրությանը: Այժմ Շոտլանդիայի կառավարությունը խորհրդատվական հոդվածներ է ներկայացրել այն մասին, թե ինչպես է տեղի ունենալու հանրաքվեն: Որոշումներ կայացնելն օրենսդիր իշխանության, կառավարության իրավասությունն է: Մենք, իհարկե, մասնագիտական փորձ եւ գիտելիքներ ունենք, որով մենք կկիսվենք: Սակայն վերջնական որոշումը խորհրդարանն է ընդունելու: Եթե մենք մեր անելիքն ունենք կամ ունենանք, մենք այն իհարկե կկատարենք:
Ինչ վերաբերում է կանոններին, ապա դրանք դեռ որոշված չեն: Հարցեր կան, որոնց վերաբերյալ մենք մեր կարծիքը կներկայացնենք հանրությանը: Վերջին 10-15 տարիների ընթացքում Բրիտանիան մի քանի հանրաքվե է անցկացրել: Հանրաքվեները այնքան էլ հաճախ չեն տեղի ունենում, սակայն ընտրական հանձնաժողովների մեր գործընկերների կարծիքով հանրաքվեի անցկացումը շատ ավելի հեշտ է, քան ընտրությունների անցկացումը, քանի որ թեկնածուներ չկան: Ես կասեի, որ շատ կարեւոր է, որ կանոնները նախապես` առնվազն 6 ամիս առաջ հաստատված լինեն: Այս դեպքում կարելի կլինի արդյունավետ քվեարկություն անցկացնել:
Այժմ այս հարցը քաղաքական բանավեճերի առարկա է: Ամենայն հավանականությամբ, Շոտլանդիայի խորհրդարանում մի օրինագիծ կստեղծվի, որը կունենա բոլոր հարցերի պատասխանները: Եվ, իհարկե, մենք քաղաքական գործիչներին խորհրդատվություն կտրամադրենք այս հարցերի վերաբերյալ որոշումներ կայացնելու համար: